รู้จักยศ เจ้าคุณ ในกษัตริย์ 7 รัชกาล บรรดาศักดิ์ของสตรีฝ่ายใน ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาถึงปัจจุบัน

3 มีนาคม 2021 | Slide, ข่าวเด่น
Loading...

วันที่ 3 กันยายน 2563 เฟซบุ๊กเพจ โบราณนานมา ยกความรู้เรื่องยศ “เจ้าคุณ” จากบรรดาศักดิ์สตรีฝ่ายในของกษัตริย์ไทย 7 รัชกาล โดย สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงอธิบายไว้ดังนี้…

Loading...

– เจ้าครอก หมายความว่า เป็นเจ้าโดยกำเนิด

– เจ้าคุณ หมายความว่า เป็นเจ้าโดยคุณ (คุณงามความดี)

ทั้งนี้ “เจ้าคุณ” ที่ใช้เรียกผู้หญิงมีใช้ในพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ครั้งรัชกาลพระเจ้าเสือ ที่กรมพระเทพามาตย์ไปทูลขอพระราชทานอภัยโทษแก่ เจ้าฟ้าเพชร – เจ้าฟ้าพร เมื่อครั้งถมบึงหูกวาง พระเจ้าเสือตรัสถามว่า “เจ้าคุณขึ้นมาด้วยกิจธุระอันใด”

Loading...

รัชกาลที่ 1 เรียกท่านผู้หญิงนวล ภรรยาของเจ้าพระยามหาเสนาฯ (บุนนาค) ซึ่งท่านยังเป็นพี่น้องของสมเด็จพระอัครมเหสี ว่า เจ้าคุณ เพราะสูงกว่าท่านผู้หญิงภริยาข้าราชการคนอื่น ๆ เจ้าคุณพระราชพันธุ์นวล มีธิดา 3 คน เรียกเป็นเจ้าคุณ คือ เจ้าคุณวังหลวง (นุ่น), เจ้าคุณวังหน้า (คุ้ม) และ เจ้าคุณปราสาท (ต่าย)

รัชกาลที่ 2 ทรงยกย่องพี่น้องของสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินีเป็นราชินิกูล เป็น เจ้าคุณราชินิกูล นับเป็นเจ้าคุณชั้นที่ 1 เมื่อมีลูกลงมาให้เป็นเจ้าคุณชั้นที่ 2 และยังมีการเรียกผู้ที่มิใช่ราชินิกูลเป็นเจ้าคุณอีก 3 ท่าน คือ

– เจ้าจอมมารดาตานี ในรัชกาลที่ 1 ธิดาเจ้าพระยามหาเสนาบุนนาคกับภรรยาเดิม เรียกว่า เจ้าคุณวัง

Loading...

– เจ้าจอมมารดาสี ในรัชกาลที่ 2 ธิดาเจ้าพระยาศรีธรรมาธิราช บุญรอด เรียกว่า เจ้าคุณพี

– ท้าวศรีสัจจา (มิ) เรียกว่า เจ้าคุณประตูดิน



รัชกาลที่ 3 มีการเรียกเจ้าจอม 2 ท่านในรัชกาลที่ 2 ว่าเจ้าคุณ คือ เจ้าจอมมารดาปรางใหญ่ (พระมารดากรมหลวงวงศาธิราชสนิท) และเจ้าจอมมารดาศิลา (พระมารดากรมพระพิทักษ์เทเวศร์) ด้วยเหตุที่ว่าเป็นเชื้อสายราชินิกูลบางช้าง ทำให้เป็นเหตุเข้าใจผิดว่าเจ้าจอมมารดาของเจ้านายผู้ใหญ่เป็นเจ้าคุณ

รัชกาลที่ 4 ทรงบัญญัติให้เรียกใช้ได้เฉพาะสตรีที่ทรงแต่งตั้งเอง เนื่องจากมีการเรียกกันอย่างแพร่หลายจนฟั่นเฝือ ทรงบัญญัติชั้นเจ้าคุณราชินีกูลที่มีมาแล้ว 3 ชั้น คือ

ชั้นที่ 1 เจ้าคุณพระอัยยิกา

ชั้นที่ 2 เจ้าคุณพระประพันธวงศ์

ชั้นที่ 3 เจ้าคุณ

ทั้งนี้ ทรงตั้งธิดาสมเด็จเจ้าพระยาองค์ใหญ่ 3 คน คือ

– เจ้าคุณแข (เจ้าคุณตำหนักใหม่)

– เจ้าคุณปุก (เจ้าคุณกลาง)

– เจ้าคุณหรุ่น (เจ้าคุณน้อย)

รวมถึงทรงตั้งธิดาสมเด็จเจ้าพระยาองค์น้อยที่เกิดจากท่านผู้หญิง 3 คน คือ

– เจ้าคุณนุ่ม (เจ้าคุณตำหนักใหม่)

– เจ้าคุณเป้า

– เจ้าคุณคลี่ ชุดนี้นับเป็นเจ้าคุณชั้นที่ 3

รัชกาลที่ 5 ทรงตั้งเจ้าจอมมารดาในรัชกาลที่ 5 เป็นเจ้าคุณ ได้แก่

– เจ้าคุณจอมมารดาสำลี

– เจ้าคุณจอมมารดาเปี่ยม

– ทรงตั้งเจ้าจอมมารดาในรัชกาลที่ 5 เป็น เจ้าคุณจอมมารดาแพ

– ทรงตั้งเจ้าจอมมารดาเอมในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว พระชนนีกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญเป็นเจ้าคุณจอมมารดาเอม

สมัยรัชกาลที่ 6 ปี 2464 มีพระบรมราชโองการเลื่อนบรรดาศักดิ์เจ้าคุณจอมมารดาแพ ขึ้นเป็น เจ้าคุณพระประยูรวงศ์

ครั้นถึงรัชกาลปัจจุบัน ปี 2562 มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สถาปนา สินีนาฏ วงศ์วชิราภักดิ์ ขึ้นเป็น “เจ้าคุณพระสินีนาฏ พิลาสกัลยาณี”

ขอบคุณข้อมูลจาก เฟซบุ๊ก โบราณนานมา

Loading...





error: